คอลัมน์ออนไลน์
ข่าว จาก 11

19 เม.ย. 2560

สู่นิเวศรัฐ : “หมุดที่ปักตรึง”


                         ผมไม่ทราบว่าคณะราษฎรทำหมุดมาปักไว้ “ตรงนั้น” เพื่ออะไร ผมหมายถึงความต้องการที่ “ลึก” ไปกว่าการประกาศเป้าหมายอย่างย่อของการแย่งยึดอำนาจจากกษัตริย์ที่เรียกว่า “การปฏิวัติ”

                         ประวัติศาสตร์ของประเทศในเอเชีย โดยเฉพาะประเทศเราและที่อยู่ล้อมรอบเรานั้นมี “ความเชื่อ” เหมือนกันอยู่อย่างหนึ่งในเรื่องการ “สร้างบ้านแปลงเมือง” รวมถึงการ “ออกทัพจับศึก” การแย่งยึดอำนาจ การสถาปนาอำนาจ และการรักษาอำนาจ นั้นต้องมี “พิธีกรรม” ต่างๆที่เราเรียกกันว่า “ไสยศาสตร์” เข้าร่วมด้วยเสมอ 

                         ในบันทึกของชาวต่างชาติที่เข้ามาในสมัยอยุธยา กล่าวว่าการจะสร้างกำแพงเมืองนั้นจะต้องมีผีเฝ้ากำแพง ตอนกำลังสร้างจึงต้องขุดหลุมไว้ลึก แล้วผลักคนให้ตกลงไป จากนั้นก็ทิ้งเสาตาม...ทั้งไทยทั้งพม่ามีพิธีกรรมเรื่องนี้เหมือนกัน (และอาจรวมถึงประเทศอื่นๆที่อยู่ใกล้เคียงกันด้วย)

                         ในมุมมองของศีลธรรมนั้นนับว่าโหดร้ายมาก คนกระทำก็รู้ แต่พวกเขาเชื่อว่า “ทำเพื่อป้องกันอริราชศัตรูและความผาสุกของบ้านเมือง” จึงยอมเสียคนส่วนน้อยเพื่อรักษาบ้านเมืองและคนทั้งหมดที่มีชีวิตอยู่

                         ในช่วงที่พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยออกมาต่อต้านรัฐบาลของทักษิณ ก็มีข่าวว่ามีการทำพิธีเกี่ยวกับไสยศาสตร์เช่นกัน เพื่อ “แก้เคล็ด” หรือ “เพื่อสลายพลังอำนาจของฝ่ายศัตรู”

                         ดังนั้นเมื่อมองมาที่เรื่อง “หมุดคณะราษฎร” ที่ติดตั้งไว้ใน “ลานพระบรมรูปทรงม้า” อันเป็นเขต “พระราชฐาน” จึงมีคนจำนวนมากคิดว่ามันเป็น “หมุดไสยศาสตร์” เพื่อสะกดอำนาจหรือสลายอำนาจของกษัตริย์

                         หมุดนั้นเหมือนปักตรึงอยู่กลางอกของกษัตริย์และอาณาประชาราษฎร์ที่รักกษัตริย์มานับแต่บัดนั้น
พอมีข่าวว่าหมุดนั้นถูกถอดออกและมีหมุดใหม่เข้ามาแทน  คนที่รักกษัตริย์และเกลียดชังพวกคณะราษฎรจึงยินดีปรีดากันถ้วนทั่ว หลายคนบอกว่า “รู้สึกโล่งอก สบายใจ เหมือนยกภูเขาที่ทับอกออกไป”

                         ขณะเดียวกันคนที่ปฏิเสธกษัตริย์ก็ออกมาโวยวาย ก่นด่าคนที่แอบถอดหมุดออก ซึ่งก็ไม่พ้นรัฐบาลนี้ที่ถูกด่า บ้างก็ฟูมฟายเหมือนกับว่าประเทศไทยจะพังทลาย ระบอบประชาธิปไตยจะล่มสลายไปพร้อมกับหมุดนั้น

                         ทั้งสองฝ่ายต่างสำแดงเหตุผลถึงการมีหมุดและการถอดหมุด จึงมีประเด็นและมุมมองจากทั้งสองฝ่ายออกมามากมาย

                         ...ส่วนผมในฐานะ “ท่านผู้ชม”  เมื่อได้อ่านความคิดเห็นต่างๆแล้วก็อดไม่ได้ที่จะเสนอหน้าออกมาสำแดงความคิดเห็นกับเขาบ้าง เหมือนชมละครทีวีแล้ววิพากษ์วิจารณ์ไปด้วยนั่นแหละ

                         ประเด็นแรก คือ “ใครเป็นเจ้าของหมุด”

                         หมุดนั้นเป็นของส่วนตัวหรือของสาธารณะ (และแน่นอนมันเกี่ยวกับประวัติศาสตร์แน่ๆ)

                           “หมุดคณะราษฎร” ติดตั้งอยู่ที่บริเวณลานหน้าพระบรมรูปทรงม้า

                         ลานพระบรมรูปทรงม้า เป็นส่วนหนึ่งของ "ลานพระราชวังดุสิต"

                          ลานพระราชวังดุสิตเป็น "เขตพระราชฐาน"

                         ดังนั้นหมุดคณะราษฎรเป็นของใคร?

                         บอกตามตรงว่าผมก็ตอบไม่ได้

                         ประเด็นที่ 2 "ความสำคัญของหมุดประวัติศาสตร์"

                         ผมคิดว่าคนที่สนใจประวัติศาสตร์ย่อมเข้าใจดีว่าหมุดนี้ “สำคัญ” ไม่ด้านใดก็ด้านหนึ่ง หรือหลายด้าน โดยเฉพาะด้านไสยศาสตร์ ความสำคัญของมันขึ้นอยู่กับ “ความต้องการ” ของคนแต่ละคน แต่ละฝ่ายว่าจะใช้มันเพื่อทำอะไร

                         ฝ่ายหนึ่งที่ต้องการให้มันอยู่อย่างเดิมก็เพื่อจะใช้มันเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้กับ “ฝ่ายเจ้า”

                         ส่วนฝ่ายเจ้าก็ต้องการให้ถอดมันออก เพราะไม่ต้องการให้ฝ่ายไม่เอาเจ้าใช้เป็นเครื่องมือบ่อนเซาะฝ่ายตน 

                         สำหรับผม...หมุดนั้นสำคัญตรงที่ได้เห็นว่าหมุดอันเดียวกัน แต่ถ้า “กรอบความเชื่อ” ต่างกัน ก็ย่อมเห็นต่างกัน ซึ่งก็เป็นธรรมดาโลกของปุถุชนอย่างเรา

                         ความสำคัญของมันอีกอย่างหนึ่งก็คือ ผมได้กลับไปเรียนรู้เนื้อหาสาระของประวัติศาสตร์ของการปฏิวัติ 2475 และคณะราษฎรมากขึ้น และได้เห็นว่า "ตัวละคร" ในประวัติศาสตร์นั้นใครเป็นผู้กระทำ - ใครถูกกระทำ ใครมีความเป็นธรรมหรือใครมีแต่อธรรม ใครเป็นทรราชและสร้างระบบทรราชย์ ใครทำเพื่อประชาชน และใครดีแต่ยกอ้างประชาชนเพื่อครองอำนาจ

                         แม้หมุดคณะราษฎร์ถูกเปลี่ยนและหายไป แต่ประวัติศาสตร์จะไม่หายหรือถูกเปลี่ยนไปด้วย เพราะมันได้ถูกจารึกไว้แล้ว

                         และประเทศนี้จะไม่พังทลายเพราะไม่มีหมุด...ไม่ว่าหมุดเก่าหรือหมุดใหม่

                         ประเด็นที่ 3 “ประวัติศาสตร์ของหมุด”

                         มีหลายคนแสดงความคิดเห็นว่า “หมุดของคณะราษฎร” ที่ถูกถอดออกไปแล้วมีหมุดใหม่แทนนั้นถือว่า  “เป็นการไม่เคารพประวัติศาสตร์”

                         ผมไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ แต่ก็ขอแสดงความเห็นสักนิดว่า ประวัติศาสตร์นั้นเกิดขึ้นจากการกระทำของมนุษย์และมันถูกจารึกไว้ ทั้งที่เป็นลายลักษณ์อักษรและไม่เป็น (เป็นเรื่องเล่า นิทาน บทร้อง)

                         ประการสำคัญ..ประวัติศาสตร์ไม่ใช่สิ่งของที่ถูก “สตัฟฟ์” ไว้ หรือไม่ได้ถูกผนึกไว้ในตู้แล้วตั้งโชว์ไว้ในพิพิธภัณฑ์ แต่ประวัติศาสตร์มีพลวัตอันเกิดจากการคิด – การกระทำของมนุษย์ต่อเนื่องเสมอมา

                         พระท่านว่ามันมี “เหตุ – มีปัจจัย” ปรุงแต่งกันไม่จบสิ้น ส่วนมันจะปรุงแต่งไปทางไหน เป็นอย่างไรก็ขึ้นอยู่กับมนุษย์

                         การปักหมุดของคณะราษฎรนั้นเป็นประวัติศาสตร์ การถอดหมุดนั้นออกและใส่หมุดใหม่แทนก็จะเป็นประวัติศาสตร์ แม้หมุดอันใหม่นี้เมื่อถูกถอด มันก็จะเป็นประวัติศาสตร์เช่นกัน...ตราบเท่าที่เรายังให้ความหมายแก่มัน (ทั้งเทิดทูนและรังเกียจ)

                         ผมจึงไม่เต้นแร้งเต้นกาหรือฟูมฟาย ราวกับประเทศจะล่มสลาย ประชาธิปไตยกลวงๆนี้จะพังทลาย 
และมันไม่เกี่ยวกับการไม่เคารพประวัติศาสตร์ เพราะไม่ได้แถ ไม่ได้บิดเบือน ไม่ได้ปั้นแต่ง หรือนำมาแหกตาผู้คน

                         หมุดอันเดียวแต่มีมุมมองหลากหลาย เถียงกันไปได้เรื่อยๆ แต่ที่แน่ๆ มันถูกสร้างมาอย่างมีเป้าหมาย และเป้าหมายนั้นอยู่ที่ความปรารถนาจะ “ครองอำนาจ” ให้ยืนยงของคณะราษฎร...ในนามของความเจริญของชาติ.

บริษัท หนังสือพิมพ์แนวหน้า จำกัด 96 หมู่ 3 ถนนวิภาวดีรังสิต
แขวงตลาดบางเขน เขตหลักสี่ กทม. 10210 โทร. 0-2551-4290-9.
Copyright © 2017 Naewna.com All right reserved